Op 17 maart 2000 ging World Online naar de beurs. De belangstelling was overweldigend. Particuliere beleggers schreven massaal in, de kranten stonden er vol van en de koers leek maar één kant op te kunnen. Hebzucht is nu eenmaal een sterkere emotie dan angst. Het beleggingsadvies was destijds even eenvoudig als stellig: verkoop op de opening. Niet omdat het bedrijf niets voorstelde, maar omdat de euforie zelf het echte gevaar vormde. Achteraf bleek die timing bijna griezelig nauwkeurig. De beursgang viel samen met de top van de Nasdaq, die op 10 maart 2000 zijn hoogtepunt bereikte. Wie op de eerste handelsdag nog met winst verkocht, ontliep een van de scherpste koersdalingen uit de recente beursgeschiedenis. Het vertrouwen verdampte en de koers stortte in.
Nieuwe euforie rond de beursgang van SpaceX, Anthropic en OpenAI
Vijfentwintig jaar later voelt de stemming opnieuw vertrouwd. Drie grote namen staan klaar voor een beursgang: SpaceX, Anthropic en OpenAI. SpaceX heeft zijn registratiedocument al ingediend en mikt op een waardering van rond de 1,7 biljoen dollar. Tellen we de drie bij elkaar op, dan gaat het al snel om zo'n 4 biljoen dollar, ongeveer zes procent van de hele Amerikaanse aandelenmarkt. Dat is vergelijkbaar met de stroom nieuwe aandelen tijdens de internetzeepbel eind jaren negentig. De geestdrift blijft niet beperkt tot professionals. Een nieuw beursfonds dat particulieren toegang geeft tot SpaceX haalde in twee maanden tijd 2,6 miljard dollar op.
Onderzoek van BCA Research laat zien dat de Amerikaanse beurs het na grote beursgangen vaak juist slechter doet. De verklaring is eenvoudig. Nieuwe aandelen vragen om geld, en dat geld moet ergens vandaan komen. Verkopers zoeken natuurlijk naar een zo’n gunstig mogelijk moment voor de beursgang. Vlak bij een top zuigt een golf nieuwe stukken kapitaal weg dat anders de rest van de markt omhoog had kunnen houden. Analisten zijn er nu van overtuigd dat de markt al die nieuwe aandelen probleemloos kan opnemen. Precies dat vertrouwen bestond ook in 2000.
Het einde van de krimpende aandelenmarkt
In de afgelopen dertig jaar is de aandelenmarkt steeds kleiner geworden. Bedrijven kochten eigen aandelen in, fuseerden, verdwenen van de beurs of bleven liever in handen van veel flexibelere private investeerders. Het aantal beursgenoteerde bedrijven in de Verenigde Staten is sinds 1998 meer dan gehalveerd. In de Wilshire 5000 total market index zaten bij de start in 1974 ongeveer 5.000 aandelen. In juli 1998 waren dat er 7.562 en nu minder dan 3.500. Tegelijk bleef de vraag naar aandelen hoog, mede dankzij het ruime geldbeleid van de centrale banken. Minder aanbod en meer vraag. Niet zo vreemd dat de beurs dan stijgt.
Maar grote technologiebedrijven kunnen hun enorme investeringen in kunstmatige intelligentie niet langer volledig uit eigen kasstroom betalen. Sommige lenen inmiddels geld of zouden nieuwe aandelen kunnen uitgeven. Na een lange periode van kwantitatieve verruiming, ook wel bekend als de periode van gratis geld, is er nu sprake van kwantitatieve verkrapping. Zowel bij Fed, de ECB, de Bank of England en zelfs de Bank of Japan. Ook de nieuwe voorzitter van de Federal Reserve, Kevin Warsh, wil de balans van de centrale bank verder verkleinen, wat opnieuw geld aan de markt onttrekt.
De cijfers achter de raket
Ook het verhaal van SpaceX zelf vraagt om nuchterheid. Het bedrijf boekte in 2025 een omzet van 18 miljard dollar, maar leed daarbij een verlies van 4,9 miljard. De motor onder de waardering is Starlink, het satellietnetwerk voor internet, waarvan het aantal abonnees verdubbelde. Die winstgevende tak houdt echter een ander onderdeel overeind: het kunstmatige-intelligentiebedrijf xAI, dat SpaceX begin 2026 overnam en dat vorig jaar ruim zes miljard dollar verlies maakte. Hoe jong en beweeglijk deze hoek van de markt is, bleek de afgelopen week pijnlijk. Op een handelsplatform waar beleggers vooruitlopend op de beursgang in SpaceX konden handelen, viel de koers in flash crash met 45 procent. Op hetzelfde moment ontplofte een raket van concurrent Blue Origin kort na de lancering. De beloftes zijn groot, maar de risico’s eveneens.
De geschiedenis herhaalt zich niet, maar rijmt
Een beursgang hoeft niet de exacte top te markeren. Markten kunnen veel langer euforisch blijven dan sceptici denken, en met name in de laatste fase kunnen koersen explosief stijgen. World Online leerde de euforie zelf het risico kan zijn. Dat betekent niet dat een belegger nu alles moet verkopen, maar wel dat enige bescheidenheid op zijn plaats is. Neem wat winst, spreid de portefeuille en leun niet uitsluitend op de namen die de afgelopen jaren het hardst stegen. De bel klinkt nooit precies op de top. Maar dat geluid lijkt verdacht veel op een ruim overtekende beursgang.
Photo by Caleb Steele on Unsplash
Deze column verscheen eerder op investmentofficer.nl